ΧαλκόΓυφτοι..!

 Η φωτογραφία τα λέει όλα από μόνη της...
Όχι..., θα το λυπόντουσαν το στέγαστρο...!

Για να δείτε το σχετικό άρθρο, μεταβείτε εδώ:

Απίστευτο: Ρομά έκλεψαν τον χαλκό από το στέγαστρο μυκηναικού τάφου στην Πελλάνα!

Τα αναξιοποίητα αρχαιολογικά ευρήματα Πελλάνας Λακωνίας (από τον ιστότοπο Ζούγκλ@)

Μεταβείτε εδώ, για να δείτε ολόκληρο το άρθρο:

https://www.zougla.gr/apopseis/ta-anaxiopoiita-archaiologika-evrimata-pellanas-lakonias/

Ακολουθεί ένα απόσπασμα της δημοσίευσης:

[........]

...στην αρχαία Πελλάνα, που αφορά την διάσωση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Θα πρέπει:

Συγκεκριμένα:

– Να συνεχιστούν οι ανασκαφές και οι απαλλοτριώσεις ακινήτων με σκοπό τις στοχευμένες ανασκαφές.

– Να είναι ανοικτός ο χώρος τα πρωινά Σαββατοκύριακου, κατόπιν συνεννόησης των αρμόδιων φορέων  και προσπέρασης της κλασικής γραφειοκρατίας.

– Να κατασκευαστούν  ενημερωτικές  Πινακίδες διαφόρων  μεγεθών σε συνεργασία και με την καθοδήγηση της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας,  που θα τοποθετηθούν εκτός και εντός του Αρχαιολογικού χώρου. Οι πινακίδες αυτές είναι ιδιαίτερα σημαντικές τόσο για την Τοπική  κοινωνία, όσο και για τους επισκέπτες,  με σκοπό  να προβληθεί ο ιστορικός πλούτος της περιοχής,  να  τονωθεί το ενδιαφέρον γι’ αυτήν  και να αναδειχθεί ο Χώρος.

– Να τοποθετηθεί σωστή περίφραξη για την προστασία του σημαντικού αυτού χώρου.

– Να δημιουργηθεί ένας χώρος στην Πελλάνα, τοποθέτησης προτομής του Μενέλαου και της Ωραίας Ελένης  και τοποθέτηση τυχόν ευρημάτων, που θα είναι εύκολα  προσβάσιμος  και επισκέψιμος.

Η προσπάθεια αυτή αποτελεί ένα μεγάλο βήμα στον μακροχρόνιο  αγώνα, που διεξάγεται για τη μελέτη και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου. 

[........] 

Σφράγισαν τον τάφο της Ωραίας Ελένης (από τον ιστότοπο Ζούγκλ@)

Μεταβείτε εδώ, για να δείτε ολόκληρο το άρθρο:

https://www.zougla.gr/politismos/sfragisan-ton-tafo-tis-oreas-elenis/

Δείτε εδώ το αντίστοιχο ρεπορτάζ:

Με συγκροτημένο «οδικό χάρτη» για την Πελλάνα απαντά η κα Μενδώνη στον κο Δαβάκη

Δημοσιεύθηκε στις 20/8/2020 από την ιστοσελίδα notospress.gr

Μετά από χρόνια αναγνωρίζεται η σκαπάνη και ο ρόλος του αρχαιολόγου κ. Θ. Σπυρόπουλου!

 Με μία επικαιροποιημένη και στοχευμένη θέση, για την προοπτική του αρχαιολογικού χώρου τής Πελλάνας, απαντά η υπουργός Πολιτισμού, κα Λίνα Μενδώνη, στην πρόσφατη κοινοβουλευτική ερώτηση του κ. Θανάση Δαβάκη.

 Στην απάντηση αυτή δίνεται μια ευοίωνη προοπτική για την Πελλάνα και την βόρεια Λακεδαίμονα. Συγκεκριμένα, η υπουργός Πολιτισμού πληροφορεί τον Λάκωνα βουλευτή ότι:

1. Ολοκληρώθηκε η τοπογραφική – φωτογραμμετρική αποτύπωση των μνημείων της περιοχής, η οποία είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εκπόνηση όλων των υπόλοιπων μελετών, που απαιτούνται για τη διάσωσή τους, καθώς και για την ανάδειξη και την προσβασιμότητά τους.  
2. Είναι σε εξέλιξη η σύνταξη φακέλου για την απαλλοτρίωση έντεκα (11) αγροτεμαχίων που έχουν δεσμευθεί για ανασκαφές.
3. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας (ΕΦΑΛΑΚ) επεξεργάζεται την πρόταση επέκτασης της κήρυξης του μυκηναϊκού νεκροταφείου, που θα περιλαμβάνει τα αρχαιολογικά κατάλοιπα του λόφου του Παλαιοκάστρου, καθώς και πληθώρα νέων ανασκαφικών δεδομένων, που προέκυψαν κατά τις αρχαιολογικές εργασίες στο πλαίσιο κατασκευής του νέου αυτοκινητόδρομου Λεύκτρο - Σπάρτη.
4. Σχετικά με την επισκεψιμότητα και με το δεδομένο ότι δε συνιστά οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο, η τοπική υπηρεσία εισηγείται πάντα θετικά σε αιτήματα ομάδων επισκεπτών για το Παλαιόκαστρο, στις οποίες επικεφαλής είναι ο καθηγητής κ. Θεόδωρος Σπυρόπουλος. Η επίσκεψη γίνεται με ευθύνη των διοργανωτών και με την παρουσία φύλακα αρχαιοτήτων, κατά τις περιόδους που το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες (εαρινή, θερινή και φθινοπωρινή).
5. Όσον αφορά στην δημοσίευση των ευρημάτων των ανασκαφών στην Πελλάνα, η υπουργός ενημερώνει ότι υπάρχει εκτενής βιβλιογραφία για τα μνημεία, τόσο από τους ανασκαφείς όσο και από ειδικούς μελετητές, καθώς επίσης και ότι η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας θα παράσχει κάθε δυνατή διευκόλυνση και υποστήριξη στον ανασκαφέα καθηγητή κ. Θ. Σπυρόπουλο για την συνέχιση της μελέτης του υλικού.

 Καταλήγοντας η υπουργός Πολιτισμού στην απάντησή της προς τον κ. Δαβάκη, επισημαίνει ότι, με τον σημερινό προγραμματισμό του, το υπουργείο Πολιτισμού θα αντιμετωπίσει την ανάδειξη των μνημείων της αρχαίας Πελλάνας και την θεμελίωση συνθηκών ασφαλούς προσβασιμότητας στις αρχαιότητες, με την προώθηση των απαλλοτριώσεων, την σαφή οριοθέτηση ενός ενιαίου αρχαιολογικού χώρου και την ωρίμανση εξειδικευμένων μελετών, που αποτελούν τις αναγκαίες προϋποθέσεις για την ωρίμανση του έργου ανάδειξης και αποκατάστασης του συνόλου των μνημείων και της απόδοσής τους στους πολίτες.

Μετά την απάντηση της υπουργού Πολιτισμού, ο κ. Θανάσης Δαβάκης δήλωσε:

 «Έναν συγκροτημένο οδικό χάρτη για την ανάδειξη των μνημείων της Πελλάνας, μας δίνει η απάντηση της κας Μενδώνη. Βασικός στόχος όλων πρέπει να είναι η ωρίμανση των μελετών και των συμπληρωματικών ανασκαφικών ερευνών, ώστε να εκτελεστούν τα απαραίτητα έργα για την ανάδειξη των μνημείων της αρχαίας Πελλάνας. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας, ο καθηγητής κ. Σπυρόπουλος και οι κατευθύνσεις της πολιτικής ηγεσίας μπορούν να είναι το συνεργατικό σχήμα για να βγούμε από το τέλμα που μέχρι τώρα υπάρχει. Η δίκαιη πικρία των κατοίκων της περιοχής ας αποτελέσει το εφαλτήριο για να αλλάξουμε τα πράγματα στην Πελλάνα!»

Η απάντηση της Γ.Γ. του Υπ. Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, το 2006, για την επιχωμάτωση του νεοανακαλυφθέντος μυκηναϊκού τάφου της Πελλάνας

Παρέμβαση του αρχαιολόγου Θ. Σπυρόπουλου για την ομηρική Λακεδαίμονα

Δημοσιεύθηκε στις 22/7/2020 από την ιστοσελίδα notospress.gr

 Με παρέμβασή του-απάντηση στον βουλευτή Θ. Δαβάκη, ο καθηγητής Θεόδωρος Γ. Σπυρόπουλος, επίτιμος έφορος των Αρχαιοτήτων Σπάρτης, αναφέρεται στην ανασκαφή στον αρχαιολογικό χώρο της ομηρικής Λακεδαίμονος στην περιοχή  της Πελλάνας. Την απάντηση που κοινοποιεί στο Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού / Γραφείο κ. Υπουργού τονίζει ότι ο χώρος «παραμένει κλειστός ερειπιώνας, έκθετος σε φυσικές καταστροφές και επιθέσεις τυμβωρυχίας».    

  Η απάντηση – παρέμβαση:

«Αξιότιμε κ. Δαβάκη, χαιρετίζω την πρωτοβουλία σας να ζητήσετε από την Υπουργό Πολιτισμού το σχέδιο δράσης του Υπουργείου για τον ανεσκαμμένο επί σειρά ετών αρχαιολογικό χώρο της ομηρικής Λακεδαίμονος στην περιοχή  της Πελλάνας, που παραμένει κλειστός ερειπιώνας, έκθετος σε φυσικές καταστροφές και επιθέσεις τυμβωρυχίας.

Ενθυμούμαι ότι στα πρώτα στάδια των πολυετών ερευνών και συστηματικών ανασκαφών μου στην Πελλάνα (1979 - 2002), είχα την συνηγορία σας προς την τότε Γενική Γραμματέα και νυν Υπουργό Πολιτισμού κα Λίνα Μενδώνη, σε σύσκεψη στην Σπάρτη, να ενισχύσει τις έρευνές μου και πιστεύω ότι η εξέλιξη των ανασκαφών και των ανακαλύψεων εδικαίωσαν τις επιδιώξεις μας. Με την συνταξιοδότησή μου το έτος 2002 οι ανασκαφές διεκόπησαν παρότι η ανασκαφή εκηρύχθη συστηματική από το Υπ. Πολιτισμού, συγκροτήθηκε η προβλεπόμενη από τον Αρχαιολογικό Νόμο επιστημονική επιτροπή και εγώ ορίσθηκα Διευθυντής της Συστηματικής Ανασκαφής της Πελλάνας. Πέρασαν έτσι 20 άγονα χρόνια στα οποία θα είχε ολοκληρωθεί η έρευνά μας, η πλήρης αποκάλυψη ενός σπουδαίου βασιλικού μυκηναϊκού τάφου, που κατεχώσθη βαναύσως, η συντήρηση και ανάδειξη του χώρου, η επισκεψιμότητά του και η διεθνής προβολή του, αίτημα το οποίο παραμένει ενεργό για εμένα και τους συνεργάτες μου.

 Η Διεθνής βιβλιογραφία, όπως αποτυπώνεται στο Review της Αmerican Journal of Archaeology, του διαπρεπούς καθηγητού Jeremy Rutter, ορίζει τα κριτήρια προκειμένου να χαρακτηρισθεί ένας χώρος ως Ανακτορικό Κέντρο της Μυκηναϊκής περιόδου, όπως οι Μυκήνες, η Τίρυνς, η Πύλος, η Θήβα, ο Ορχομενός της Βοιωτίας. Τα κριτήρια αυτά είναι:

1. Η ύπαρξη (η αποκάλυψη) Ακρόπολης με κυκλώπειο τείχος.

2. Το Μέγαρο, το κέντρο διαμονής και διοίκησης του άνακτος.

3. Η υπόγεια πηγή που περικλείεται σε επέκταση (Extension) του κυκλώπειου τείχους για προμήθεια νερού σε περίπτωση πολιορκίας.

4. Το ωργανωμένο βασιλικό Νεκροταφείο θολωτών (κυρίως) τάφων κατά προτίμησιν δυτικά του Ανακτόρου.

Ανασκαφές και έρευνες δύο εκατονταετηρίδων στην Λακωνία δεν είχαν εντοπίσει αρχαιολογικό χώρο που να πληροί τα κριτήρια αυτά, ώστε να χαρακτηρισθεί ανακτορικό κέντρο, έτσι που η Αγγλική Αρχαιολογική Σχολή κατέληξε στο απαισιόδοξο συμπέρασμα ότι η Λακωνία "frustrates all expectations"! Εν τούτοις η Πελλάνα, δηλ. η ΛΑΚΕΔΑΙΜΩΝ, εδικαίωσε τις προσδοκίες μας και εκάλυψε α π ό λ υ τ α και τις τέσσερις προϋποθέσεις της επιστημονικής δεοντολογίας, διότι και Ακρόπολη έχει τειχισμένη με κυκλώπειο τείχος, το οποίο αφού κατεδαφίσθη στα ιστορικά χρόνια κατά την εισβολή του Αρκάδα Λυκομήδη στην Πελλάνα το έτος 370/69 π.Χ., μετετράπη σε δρόμο κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους, ενώ βραδύτερα η περιοχή ήκμασε ως Βυζαντινό ή Φραγκικό κέντρο (πιθανώτατα η Μεσαιωνική Λακεδαιμονία, όπου βρήκαμε και σημαντικό νομισματικό θησαυρό του αυτοκράτορα Φωκά (602-610) κοπής Κωνσταντινουπόλεως, που διαψεύδει τις εικοτολογίες Fallmereier, ενώ εκείθεν ίσως ιδρύθη το 582 μ.Χ., η Μονεμβασία αλλά και η παρακείμενη Δαιμονιά.

Το Κυκλώπειο τείχος επεκτάθηκε από την Ακρόπολη στον λόφο Παλαιόκαστρο και περιέκλεισε την υπόγειο Πηγή, την οποία ο Παυσανίας τον 2ο αι.μ.Χ. ονομάζει "Πελλανίδα" και την καταγράφει ως το ένα από τα αξιοθέατα της Πελλάνας της εποχής του, με δεύτερο το Ασκληπιείο, ασφαλώς πλησίον της Πηγής, πιθανώτατα κάτω από την σημερινή πλατεία της Άσπρης Βρύσης της Πελλάνας.                        

Το Μυκηναϊκό Μέγαρο ευρέθη στην νότια πλαγιά της Ακρόπολης (Παλαιόκαστρο Πελλάνας) και παρά τις φθορές του είναι "μέγα υψιρεφές δώμα" διαστάσεων 14x35 μ. με τριμερή διαίρεση και φέρει στο μέσον του τον πρωτογεωμετρικό Ναό, καθιερωμένο στην Ελένη και τους Διοσκούρους, που επιμαρτυρεί την ιερότητά του και την πιστοποίηση της ταυτότητός του, αφού όμοιοι ναοί ευρέθησαν πάνω από όλα τα μυκηναϊκά Μέγαρα, στις Μυκήνες (Ναός Αθηνάς), στην Τίρυνθα (Ναός Ήρας), στην Θήβα (Ναός Περικιονίου Διονύσου), στον Ορχομενό (Ναός των Χαρίτων).

Το Μέγαρο βέβαια δεν είναι μόνο του, αλλά είναι στην προμετωπίδα ενός συγκροτήματος κτιρίων (φυλακείων, αποθηκών, εργαστηρίων, αρχείων) που καλύπτουν έκταση 5000 τ.μ. στην νότια πλαγιά της Ακρόπολης, ενώ ο αστικός χώρος βρίσκεται σε χαμηλότερο επίπεδο (Unterburg) περιτειχισμένος επίσης με το κυκλώπειο τείχος. Έτσι το ανακτορικό συγκρότημα στην Λακεδαίμονα είναι ένα από τα μεγαλύτερα της Μυκηναϊκής Ελλάδος, άριστα ωργανωμένο και προσανατολισμένο στην πλούσια άνω κοιλάδα του Ευρώτα, με έξοχη θέα στον μεγαλοπρεπή Ταΰγετο και ανοιχτό στις ζείδωρες αύρες του Ζέφυρου, που πνέει από τον Λακωνικό κόλπο και κάνει τον Ταΰγετο να φιλοξενεί δένδρα της Αλπικής ζώνης των Υπερβορείων μαζί με καρποφόρες ελιές, από τις οποίες ο Ηρακλής αφαίρεσε ένα "γροθάρι" και το φύτεψε στον Κρόνιο λόφο της Ολυμπίας, καθιερώνοντας τους Ολυμπιακούς αγώνες, που τελούσαν πάντοτε υπό την κηδεμονία της Σπάρτης, στους ιστορικούς χρόνους.                            

Το τέταρτο κριτήριο είναι το βασιλικό μυκηναϊκό Νεκροταφείο στην "Πελεκητή Πελλάνας" που έδωσε τους μεγαλύτερους, σε όλο τον Μυκηναϊκό κόσμο, θολωτούς λαξευτούς τάφους, έξοχα έργα τεχνολογίας και αισθητικής, με σημαντικά ευρήματα (χρυσά κοσμήματα, τα πρώτα και μόνα  που βρέθηκαν στην Μινυακή και Μυκηναϊκή Λακωνία, ψήφους ηλέκτρου, αγγεία ανακτορικού ρυθμού και πλείστα αφιερώματα στους Ήρωες-Νεκρούς κατά τους αρχαϊκούς, κλασσικούς και ρωμαϊκούς χρόνους) και κυρίως αποδεικτικά της διαχρονίας της Ανακτορικής ζωής και δράσης σε όλη την Μυκηναϊκή περίοδο (1600-1200 π.Χ.).                             

Εάν είναι θεμιτό και επιστημονικά αποδεκτό να ταυτίζουμε τα Ανακτορικά κέντρα της Μυκηναϊκής Ελλάδος με τους ήρωες του έπους, τις Μυκήνες με τον Αγαμέμνονα, την Πύλο με τον Νέστορα (βλ.το αμερικανικό σύγγραμμα του C.Blegen κ.ά. "The Palace of Nestor in Western Messenia"), το ανάκτορο των Θηβών με τον Κάδμο και τον Οιδίποδα κ.ο.κ., εξ ίσου θεμιτό είναι να συνδέσουμε το ανάκτορο στην Λακεδαίμονα με τους ήρωες του Λακωνικού παρελθόντος, τον Τυνδάρεω, τους Διοσκούρους, την Ελένη και τον Μενέλαο. Αυτή ήταν η πεποίθηση των Λακεδαιμονίων μέχρι την εποχή του Παυσανία, ο οποίος γράφει: "Τυνδάρεων φασί οικήσαι ενταύθα" (δηλ. στην Πελλάνα). Συναφώς και το Σχόλιον σε τραγωδία του Ευριπίδου για τον Τυνδάρεω ότι "οικεί εν τοις εσχάτοις της Λακεδαιμονίας". Επιγραφικά ευρήματα των ανασκαφών του υπογραφομένου και των συνεργατών του αναφέρονται στην Ε (Ελένη), τους Διοσκούρους, τον Ηρακλή και τους Ηρακλείδες οι οποίοι επιστρέψαντες απο την Δύση, την "Μεγάλη Ελλάδα - Magna Grecia", ως "Λαοί της Θαλάσσης" (Τυρρηνοί, Σαρδηνοί, Σικελοί) ανέτρεψαν το μυκηναϊκό κράτος (1200-1180 π.Χ.) και επανίδρυσαν την αγαπημένη τους πρωτεύουσα, την ομηρική Λακεδαίμονα (στην περιοχή της Πελλάνας) στην Νέα Λακεδαίμονα, την ιστορική Σπάρτη, μία νέα πόλη, αρχετυπικά Δωρική. Αλλά η περιοχή της Άνω Κοιλάδας του Ευρώτα, όπου απεκαλύφθη η χαμένη Μητρόπολις Λακεδαίμων (βλ.Getty Images) φιλοξενεί τεκμήρια και ευρήματα του χιλιόχρονου (2750-1750 π.Χ.) πολιτισμού των Μινυών, που είχαν μετατρέψει την λιμνοθάλασσα  (Lagoon-Λαγκάδα) του Ταϋγέτου σε ευδαίμονα πολυνησία με επίκεντρο την θρυλική Ατλαντίδα, όπως μετωνόμασε ο Πλάτων την Λακεδαίμονα "την υφ' ηλίω ούσαν ποτέ νήσον ιεράν", διότι η Λακεδαίμων παράγεται από το ρήμα λαγχάνω (= διανέμω με κλήρωση) και την λέξη Δαίμων (= Θεός), εν προκειμένω ο Ποσειδών ο πατρώος θεός του Μινυακού γένους, δηλ. των Ηρακλειδών, προγόνων των Δωριέων και ιδρυτών της Λακεδαίμονος-Ατλαντίδος και της Νέας Λακεδαίμονος-Σπάρτης.                                        

Η Μινυακή και εν συνεχεία η Μυκηναϊκή Λακεδαίμων υπήρξε Ανακτορικό κέντρο της Λακωνίας, έδρα των βασιλέων και των παραδόσεών της για την περίοδο 2750-1200/1180 π.Χ., όταν οι Ηρακλείδες μετέφεραν την πρωτεύουσά τους στην Σπάρτη. Έκτοτε η Λακεδαίμων έπαυσε να κατοικείται και μετετράπη σε Ιερό Χώρο, όπως υπήρξε αείποτε ως Θεράπνη, όπου ιδρύθησαν Ιερά και Ναοί (όχι οικισμοί των ελληνιστικών χρόνων, όπως εκλαμβάνεται λανθασμένα) και Ηρώα προς τιμήν των νεκρών, που εφονεύθησαν στην μάχη του 369 π.Χ. (Αινήσιππος εν πολέμω, Φλειάσιοι εν πολέμω) και ετιμήθησαν με Ηρώα, περιρραντήρια και αγγεία των κλασσικών και ελληνιστικών χρόνων. Εκεί ετελούντο στους ιστορικούς χρόνους οι εορτές Ελένια και Ελενηφόρεια, όπου αι παρθένοι μετέβαιναν με άμαξες από λυγαριά (κάναθρα). Ήταν φυσικό και ιστορικά επαναλαμβανόμενο η Σπάρτη να αναδεχθεί τις λατρείες και τις γενεαλογίες της Μητρός Λακεδαίμονος και να τις  εντάξει στο πολιτικό και πολιτιστικό της γίγνεσθαι και στις διεκδικήσεις της ως Μητρόπολις του Δωρισμού, αλλά και Αχαϊκών προσωπικοτήτων, όπως ο Μενέλαος και ο Ορέστης. Άλλωστε η Σπάρτη επολεοδομήθη στα πρότυπα της Μινυακής και της Μυκηναϊκής Μητρόπολης της Λακεδαίμονος, αφού κατασκεύασε Γυμνάσιο στον Πλατανιστά σε σχήμα νησίδος που περιβαλλόταν από Εύριπο, μετέφερε τις Ηράκλειες Στήλες από το όρος Θόρνακα στον εν πεδίω Θόρνακα πρό της γέφυρας του Ευρώτα και ακολούθως την μία στο Ιερό του Υακίνθου στις Αμύκλες, όπου την είδε και ο Ηρόδοτος και ο Παυσανίας επιχρυσωμένη σε ύψος 16μ. περίπου, μετέτρεψε το Ιερό του Μενελάου και της Ελένης στην Νέα Θεράπνη σε σχήμα πυραμίδος, όπως ο λόφος όπου ιδρύθη αρχικά η Λακεδαίμων και έδωσε στο σχήμα του τάφου των Αγιαδών Βασιλέων κυκλική θολωτή μορφή, όπως οι διπλοί βασιλικοί Μινυακοί θολωτοί Τάφοι της Λακεδαίμονος και έθεσε τη διπλή βασιλεία της Σπάρτης υπό την κηδεμονία των Διοσκούρων.

 Η κώμη της Πελλάνας, την οποία ο Παυσανίας εχαρακτήρισε στην εποχή του "πόλιν το αρχαίον", είναι διάφορος της Λακεδαίμονος και στα ιστορικά χρόνια κατέλαβε τον χώρο νοτιοδυτικά της Πελλανίδος πηγής και του παρακείμενου σ' αυτήν Ασκληπιείου.                        

Από το έτος 2013 κυκλοφορεί το τρίτομο σύγγραμμά μου "ΛΑΚΕΔΑΙΜΩΝ, Η υφ' ηλίω ούσα ποτε νήσος Ιερά", 1.500 περ. σελίδων και εικόνων, στις εκδόσεις "Ινστιτούτο του βιβλίου Καρδαμίτσα", το οποίο θα χαρώ να σας στείλω στην διεύθυνση που θα μου υποδεικνύατε. Η Λακεδαίμων, η Πελλάνα, η Σπάρτη, η Λακωνία που υπηρέτησα επί 22 έτη, αξίζει ό,τι δικαιούται, τον πρωτεύοντα ρόλο της στην δημιουργία, την διασπορά και την ακτινοβολία του Μινυακού - Δωρικού Πολιτισμού του Έθνους μας, Πολιτισμού πρωτογενούς και παιδαγωγού της Ελληνικής Οικουμενικότητας.»

Ομιλία του κ. Θ. Σπυρόπουλου για την αρχαία Πελλάνα

Αρχαιολογική εκδήλωση στο Γεωργίτσι

Δημοσιεύθηκε από την ιστοσελίδα notospress στις 7/8/2017
Το Σάββατο, 5 Αυγούστου 2017 και ώρα 7:30΄ μ.μ.

πραγματοποιήθηκε στην πλατεία Κληματαριάς του Γεωργιτσίου
εκδήλωση αρχαιολογικού ενδιαφέροντος

από τον Σύνδεσμο των εν Αττική Γεωργιτσιάνων.

Με δύο ενδιαφέρουσες εισηγήσεις, δύο σημαντικοί αρχαιολόγοι, ο κ. Θεόδωρος Σπυρόπουλος και η κα Λιάνα Σουβαλτζή, παρουσίασαν στοιχεία για το ανασκαφικό τους έργο, ο πρώτος στην Αρχαία Πελλάνα και η δεύτερη στην Αίγυπτο.
Ομηρική Λακεδαίμων Μενέλαος και Ελένη, Μέγας Αλέξανδρος και η αυτοκρατορία του ήταν τα πρόσωπα και οι περίοδοι που απασχόλησαν τους αρχαιολόγους. 

Ήταν μια βραδιά στην πάνω πλατεία του Γεωργιτσίου, που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος των εν Αττική Γεωργιτσιάνων. Ο πρόεδρος του Συνδέσμου κ. Χρήστος Τσίχλης και ο επίτιμος πρόεδρος κ. Πανταζέλος υποδέχθηκαν φιλοξενούμενους και πολυάριθμο κοινό σε μια βραδιά με μεγάλο ενδιαφέρον και σημαντικές αποκαλύψεις. Οι αναφορές των αρχαιολόγων τόσο για το ανάκτορο της Πελλάνας και το νεκροταφείο λαξευτών τάφων όσο και για τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Αίγυπτο κράτησαν το κοινό για ώρες προκαλώντας μάλιστα ερωτήσεις και γόνιμο διάλογο.

«Υακίνθεια 2017» στο «Σπαντίδου Αμφιθέατρο»

Δημοσιεύθηκε στο notospress.gr στις 11/7/2017

Ο συμπολίτης μας Dr Δημήτριος Α. Σπαντίδος διοργάνωσε το Σάββατο 1 Ιουλίου μια εξαιρετική εκδήλωση με θέμα «Υακίνθεια 2017» στο «Σπαντίδου Αμφιθέατρο». Το Αμφιθέατρο αποτελεί μια πραγματική όαση πολιτισμού, τον ιδανικό χώρο για όσους αναζητούν την τέχνη και την επιστήμη στη συνύπαρξή τους με το Θείο, με τη Φύση και την λιτότητα της υπαίθρου. Είναι ένα πέτρινο κέντρο πολιτισμού με έντονα τα χαρακτηριστικά τόσο της Αρχαιοελληνικής Ιστορίας και Επιστήμης όσο και της Ορθόδοξης Πίστης και Λατρείας που βρίσκεται μεταξύ Γεωργιτσίου και Αγόριανης, ανάμεσα στην Ομηρική Λακεδαίμονα και στην πολιτεία των Βορείων. Προσκεκλημένοι του Dr Σπαντίδου, καθηγητή της Μοριακής Ιολογίας / Κλινικής Χημείας / Γενετικής και συγγραφέα, ιδιοκτήτη του εκδοτικού οίκου Spandidos Pubication Ltd. ήταν εκατοντάδες Λάκωνες από τον χώρο της Επιστήμης, των Τεχνών, των Γραμμάτων, της Κοινωνίας και του καθημερινού μόχθου.

Δύο διακεκριμένοι ρήτορες ανέπτυξαν το θέμα της εκδήλωσης. Ο μεν Γιώργος Λεκάκης, συγγραφέας, δημοσιογράφος, στιχουργός, μίλησε με θέμα: «Υακίνθεια, Ο Ηλιακός Μύθος / Η μεγάλη Δωρική εορτή των αρχαίων Σπαρτιατών» και έδωσε στο κοινό να καταλάβει πως περιπλέκεται ο μύθος με την ιστορία γύρω από τον Υάκινθο ως πρόσωπο και ως φυτό. Ο δε Δρ. Θεόδωρος Γ. Σπυρόπουλος, επίτιμος έφορος Αρχαιοτήτων Σπάρτης και ανασκαφέας της Ομηρικής Λακεδαίμονος, αναφέρθηκε στην «χαμένη», τόσο κοντά, Ατλαντίδα και στο μοναδικό ανασκαφικό εύρημα της Ομηρικής Λακεδαίμονος στην Πελλάνα. Εν ολίγοις, οι ομιλητές διαφώτισαν τους έκθαμβους ακροατές για τα κρατούντα αλλά και τα απόκρυφα των θεμάτων που ανέπτυξαν και εν τέλει τους παρότρυναν να αναζητούν, να ερευνούν, να διατηρούν και να τιμούν τα σημαντικά και σπάνια διακριτικά της Λακεδαίμονος, σημερινής Σπάρτης.

Ο Δημήτρης Σπαντίδος καλωσορίζοντας άπαντες τόνισε την ανάγκη η Ελλάδα και η κοινωνία να στηριχθεί και να αξιοποιήσει την Ιστορία, τον Πολιτισμό και τις Επιστήμες, όχι μόνο για να διέλθει την κρίση αλλά και για να αναταχθεί.

Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων ολοκληρώθηκε με εξαιρετική συναυλία από το διεθνούς φήμης γυναικείο συγκρότημα Fortissimo Electric String Quartet που μάγεψε, ομοίως με τους ομιλητές, το ακροατήριο, ως απαράμιλλη συνέχεια των σημαντικών ομιλιών.

Η είσοδος για το κοινό ήταν ελεύθερη και έτσι συναντήθηκαν στο αμφιθέατρο όλοι όσοι το ένστικτο τους οδήγησε σε έναν τόπο μοναδικό όπου - όσες και αν ήταν οι φοβίες του παρελθόντος και όσα και αν είναι τα εμπόδια του παρόντος - πράγματι η ανάταση είναι εξασφαλισμένη. Η παρουσία στην εκδήλωση δύο αντιδημάρχων Σπάρτης και δύο αξιωματούχων της ΕΛΑΣ θέλουμε να πιστεύουμε ότι σηματοδοτεί την εδραίωση της ασφάλειας και της άνετης πρόσβασης στην περιοχή που απ’ ό,τι φαίνεται θα εξελιχθεί σε πόλο πολιτισμικής έκφρασης και ζύμωσης.

Δελτίο τύπου για τα "Υακίνθεια 2017"

Η συνέντευξη του κ. Θ. Σπυρόπουλου στην εκπομπή "Παλμός" του Best tv

Δημοσιεύθηκε από το notospress.gr στις 10-05-2017

«Η χαμένη Ατλαντίδα είναι εδώ…!»
“Διέκοψαν την ανασκαφή που θα αποκάλυπτε την Ομηρική Λακεδαίμονα του Μενελάου και της Ελένης στην Πελλάνα”

Συχνά πλέον στις συζητήσεις των Λακώνων «ανοίγει» το θέμα της υστέρησης του Νομού και των χαμένων ευκαιριών. Ποιός Λάκωνας δεν αναρωτιέται γιατί ένας τόσο προικισμένος τόπος, όπως η Λακωνία, δεν μπορεί να θρέψει τους ανθρώπους του, δεν μπορεί να διακριθεί και να συγκρατήσει τους νέους ανθρώπους κοντά του.
Στην εκπομπή «Παλμός» που επιμελείται και παρουσιάζει ο Ηλίας Μπόνος στο τηλεοπτικό δίκτυο Best tv δόθηκαν κάποιες απαντήσεις σε αυτό.
Στην εκπομπή, που προβλήθηκε το Σάββατο 6 και την Τρίτη 9 Μαΐου, ο αρχαιολόγος κ. Θεόδωρος Σπυρόπουλος σε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη «προκάλεσε» τους Λάκωνες και ιδιαίτερα τους Σπαρτιάτες να αφυπνιστούν…
Στην συνέντευξη που αξίζει να παρακολουθήσετε προβάλλεται για πρώτη φορά σπάνιο αρχειακό υλικό.
Ακούστε τον κ. Θ. Σπυρόπουλο σε μια συνέντευξη που εξηγεί γιατί η Λακωνία και η Σπάρτη δεν έχουν πλέον ισχυρό στίγμα στον χάρτη, που δείχνει με πόση επιμονή κάποιοι θέλουν να κρατήσουν τον τόπο και τους ανθρώπους του πίσω, που αναδεικνύει πόσο προικισμένη είναι η ιδιαίτερη πατρίδα μας αλλά και πόσο αδικημένη ακόμα και από εμάς τους ίδιους.

ΛΑΚΕΔΑΙΜΩΝ …η μυστηριώδης νήσος!

Το ακόλουθο κείμενο αποτελεί μία όσο το δυνατόν περιληπτική παρουσίαση - ελπίζουμε - τόσο των βασικών επιστημονικών θέσεων και απόψεων του καθηγητή Αρχαιολογίας Θεοδώρου Σπυρόπουλου σχετικά με την πανάρχαια ιστορία που κρύβει η περιοχή της Πελλάνας όσο και των σπουδαιότερων αρχαιολογικών ευρημάτων που ανευρέθησαν εκεί συνολικά, όπως παρουσιάζονται και καταγράφονται αναλυτικότατα στο πρόσφατο τρίτομο συγγραφικό του έργο με τίτλο «Λακεδαίμων». 

(Σημ.: κάνετε κλικ επάνω στις εικόνες για μεγέθυνση).

Κατ’ αρχάς, βασική θέση του καθηγητή Αρχαιολογίας Θεοδώρου Σπυρόπουλου που διατρέχει όλο το έργο του αποτελεί η εξής: Οι Μινύες ήταν δωρικός πληθυσμός ο οποίος είχε έναν πολύ ανεπτυγμένο πολιτισμό και κυριαρχούσε στην Ελλάδα και την Μεσόγειο πολύ πριν την επικυριαρχία των Μυκηναίων - Αχαιών, που ήταν ιωνικός πληθυσμός, απόγονοι των Πελασγών. Επομένως, δεν πρέπει να συγχέουμε τον μυκηναϊκό πολιτισμό με τον πολύ παλαιότερο μινυακό πολιτισμό, τον οποίο γενικώς γνωρίζαμε έως τώρα ως «προελληνικό». Στον μινυακό πολιτισμό ανήκουν και ο κυκλαδικός της Θήρας αλλά και ο μινωικός πολιτισμός της Κρήτης. Πολλά αρχαιολογικά ευρήματα που θεωρούνται πρωτο-μυκηναϊκά είναι στην πραγματικότητα μινυακά και αποτελούν αντικείμενα αρπαγής των πρώτων Μυκηναίων από τους Μινύες, τα οποία τα σφετερίσθηκαν, όταν κατέλαβαν την μινυακή επικράτεια μετά την αποδυνάμωσή της από την έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας το 1750 π.Χ. (κατ’ άλλους: το 1628 ή το 1645 π.Χ.). Τέτοια ευρήματα αποτελούν αντικείμενα που βρέθηκαν, συνήθως άτακτα τοποθετημένα ή ασύντακτα συσσωρευμένα, σε μυκηναϊκούς λακκοειδείς τάφους και θεωρήθηκαν μυκηναϊκά, ενώ ήταν συλημένα από μινυακούς τάφους. Όταν η μινυακή Ελλάδα καταστρέφεται, η Κρήτη συνεχίζει να προάγει τον μινυακό πολιτισμό μέχρι την κατάληψή της από τους Μυκηναίους γύρω στο 1400 π.Χ. Όταν, τελικώς, οι Μυκηναίοι κυριάρχησαν των αντιπάλων τους, χρησιμοποίησαν αναγκαστικά και κάποιους από τους υποταγμένους Μινύες ως συμβούλους και τεχνικούς στην υπηρεσία τους, αφού προέρχονταν από έναν πολιτισμό ανώτερο από τον δικό τους. Η παρουσία των τεχνοκρατών Μινυών στο μυκηναϊκό διοικητικό σύστημα πιστοποιείται από τους τίτλους που είναι γραμμένοι στη δική τους διάλεκτο: λαβαγέτας (= αρχηγός στρατού), επέτας, wάναξ (= βασιλιάς) κλπ. Η μεταβατική περίοδος της προετοιμασίας των Μυκηναίων να διαδεχθούν το μινυακό πολιτισμό κράτησε 120 έως 150 χρόνια (1750-1600 π.Χ.). Επίσης, η Τροία είχε μινυακό πληθυσμό, γι’ αυτό και έγινε από τους Μυκηναίους ο περίφημος τρωικός πόλεμος (ανάμεσα στο 1230 και το 1186 π.Χ.), ενώ η εξάπλωση των Μινυών έφθανε και σε αρκετά άλλα μέρη στην Μ. Ασία, όπως και στην Φοινίκη, την Παλαιστίνη και την Αίγυπτο, καθώς και στην Ιταλική χερσόνησο και την Δύση.

Οι Δωριείς, λοιπόν, κατά την μυκηναϊκή περίοδο ήταν υποδουλωμένοι απόγονοι του ευγενούς γένους των ελληνόφωνων Μινυών. Οι Ηρακλείδες, που ήταν οι ανώτερες τάξεις των Μινυών, κατάφεραν, ως Αργοναύτες που ήταν, να καταφύγουν στην Δύση και αργότερα, μετά από 500 χρόνια, αφού επέστρεψαν από την Δύση, και όχι από τον Βορρά, με την περίφημη επιστροφή των Ηρακλειδών, γνωστή και ως πορεία των λεγομένων «Λαών της Θαλάσσης», ανακατέλαβαν τα εδάφη των προγόνων τους απελευθερώνοντας τους υπόδουλους αδελφούς τους, τους Δωριείς, και ενισχύοντας την πατρώα τους γη με το δωρικό στοιχείο τους. Αυτοί οι απόγονοι του Ηρακλή επέστρεψαν στην περιοχή τους, εκδικούμενοι την ιεροσυλία των Μυκηναίων και την παραχάραξη της ιστορίας και του πολιτισμού τους. Άμεσο αποτέλεσμα ήταν ο μεσογειακός πολιτισμός να δεχθεί πλέον την οριστική του διάσπαση σε μικρές ή μεγαλύτερες ενότητες, εθνικές ή πολιτισμικές.

  Η εποχή του χαλκού, επομένως, περιλαμβάνει συνολικά τις εξής τρεις φάσεις:

1) Μινυακή περίοδος (3000 - 1750 π.Χ.),

2) Μεταβατική περίοδος (1750 - 1600 π.Χ.) και

3) Αχαϊκή ή Μυκηναϊκή περίοδος (1600 - 1200 π.Χ.).

Η Λακεδαίμων ήταν η πρωτεύουσα των Μινυών κατά την πρώιμη χαλκοκρατία (μινυακή περίοδος, 3^η χιλιετία π.Χ.), την εποχή του πολιτισμού που ίδρυσαν οι Μινύες. Ήταν η ιερή πόλη - νήσος της λίμνης, η οποία αποδεδειγμένα πλέον υπήρξε στην σημερινή πεδιάδα της βόρειας Λακωνίας και περιείχε διάφορα νησιά εντός της. Η πόλη αυτή βρίσκεται πλέον θαμμένη στην ιλύ, στην λάσπη, της λίμνης αυτής σε άγνωστη έκταση, καθώς ήταν λιμναία πόλη, πασσαλόπηκτη, με κανάλια και υδάτινους δρόμους. Βυθίσθηκε, λοιπόν, στον πηλό της κοσμικής καταστροφής που μας είναι γνωστή ως κατακλυσμός του Δευκαλίωνα, λίγο πριν την έκρηξη της Θήρας, κοσμοϊστορικά γεγονότα που έδωσαν την ευκαιρία στους Μυκηναίους να καταλάβουν και εν πολλοίς να σφετερισθούν και να συλήσουν τον χιλιόχρονο πολιτισμό των Μινυών. 

Υποθετική στάθμη της λίμνης με βάση το σημερινό υψόμετρο στους πρόποδες του λόφου Παλαιόκαστρο

...ταξίδι στο μακρινό παρελθόν: φωτορεαλιστική απεικόνιση της λίμνης

Πλάγια θέαση της κοιλάδας ψηλά πάνω από τον Πάρνωνα

(κάτω από την νοητή γραμμή  Μυστράς - Καστόρειο διακρίνονται  (;) προσχώσεις από τον Ταΰγετο προς την κοιλάδα)

...ταξίδι στο μακρινό παρελθόν: φωτορεαλιστική απεικόνιση της λίμνης

Η μυκηναϊκή κυριαρχία, όμως, της Λακεδαίμονος, η οποία ξεκίνησε λίγο μετά την έκρηξη της Θήρας, τελειώνει οριστικά με την επιστροφή των Ηρακλειδών από την Δύση, οι οποίοι ανακατέλαβαν τα εδάφη των προγόνων τους απελευθερώνοντας τους υπόδουλους αδελφούς τους, τους Δωριείς. Η βόρεια Λακωνία, ως γνωστόν, έχει σημαντική γεωγραφική θέση με την εύφορη άνω πεδιάδα του Ευρώτα αλλά και με τα πλούσια μεταλλεύματα, κυρίως χαλκούχου σιδηροπυρίτη, στο όρος Ταΰγετος (που υπολογίζονται από το ΙΓΜΕ σε 300.000 τόνους).

Υποθετική στάθμη της λίμνης με βάση το σημερινό υψόμετρο στους πρόποδες του λόφου Παλαιόκαστρο

...ταξίδι στο μακρινό παρελθόν: φωτορεαλιστική απεικόνιση της λίμνης

Οι Μινύες εφάρμοζαν στις πόλεις τους το πολεοδομικό σχέδιο της τρίβαθμης πόλης: στο επάνω μέρος έκτιζαν τους θολωτούς τάφους των ηρώων τους, στη μέση έκτιζαν τα ανάκτορά τους και στο κάτω μερος έκτιζαν τις πόλεις τους. Το χωροτακτικό σχήμα ήταν, επομένως, ένα τριμερές, δηλ. ένα τριαδικό θεολογικό και οργανωτικό – διοικητικό σχήμα, την κορυφή του οποίου δεν κατέχει η επίγεια εξουσία, αλλά η μινυακή θεοκρατία.

Η Λακεδαίμων, αργότερα, γίνεται Θεράπνη (1050 π.Χ. – 5^ος αι. μ.Χ.) και αποτελεί πλέον την κοιτίδα των προϊστορικών λατρειών και τελετουργιών, τον κορυφαίο λατρευτικό χώρο των αρρένων Διδύμων, και ίσως και της Ελένης, γίνεται επίκεντρο θεολογίας και τελετουργός. Το τριμερές ιερό είναι δημιουργία των Μινυών, διότι οι Μινύες είναι οι προπάτορες των Δωριέων, τους οποίους το έπος γνωρίζει ως «τριχάικες». Οι Μινύες – Δωριείς είναι τριχάικες και στην αρχιτεκτονική τους (τριμερές μέγαρο: αίθουσα – πρόδομος – δώμα, τριμερές ιερό) και στην αριθμητική και την γεωμετρία τους (μετρητικός πόδας: 1:3 = 0,333…), αλλά και στην κοινωνική ιεραρχία (άρχοντες – φύλακες – δημιουργοί), στη φυλετική τους διαίρεση (έστω και ψευδεπίγραφη: Υλείς – Δυμάνες – Πάμφυλοι) και στην θεολογία τους (ιερή τριάδα κ.ά.).

Στην Λακεδαίμονα – Θεράπνη, που αργότερα γίνεται γνωστή ως Πελλάνα, η λατρεία των ηρώων είναι συνεχής στην περιοχή της και ο ναός της Ελένης και των Διοσκούρων ιδρύθηκε μέσα στο ερειπωμένο μυκηναϊκό ανάκτορο. Το μυκηναϊκό ανάκτορο, όμως, δεν βρέθηκε στην κορυφή της Ακρόπολης, όπως θα περιμέναμε από τα καθιερωμένα μυκηναϊκά πρότυπα (Μυκήνες, Τίρυνς, Αθήνα, Πύλος). Το ανάκτορο δεν βρέθηκε στην κορυφή της Ακρόπολης αλλά στο μέσον της! Και η επιλογή αυτή ήταν μινυακή, αφού οι Μινύες αφιέρωναν τα υψίπεδα στους θεούς (ουσιαστικά στον Θεό, τον Ένα Θεό) και τους ήρωές τους, στα ιερά του Θεού και τους τάφους των μεγάλων ηρώων και ηγεμόνων τους. Η ηρωολατρία ξεκινά στην μινυακή Λακεδαίμονα και χάρη στη δική της κληρονομιά εδραιώνεται στην Δωρική Σπάρτη και τη Λακωνία.

Ο ήρωας Υάκινθος (πρβλ. το επένθημα -νθ-), για παράδειγμα, είναι μινυακός και όχι προελληνικός ήρωας, λατρεύεται στις Αμύκλες από τους Δωριείς, απογόνους των Μινυών, και όχι από τους Αχαιούς. Αργότερα, όμως, τα δύο φύλα συμβιβάστηκαν σε μία κοινή λατρεία, του Υακίνθου και του Απόλλωνος, δημιουργώντας τον πρώτο συγκρητισμό ανάμεσα σε δύο φύλα, τους Δωριείς και τους Αχαιούς, που παρά την εχθρότητά τους συμβιώνουν εκεί αλλά και αλλού. Ο Υάκινθος είναι αυθεντικά ο Θεραπναίος και όχι ο Απόλλων, ο Υάκινθος έκανε τον Απόλλωνα Θεραπναίο και την Θεράπνη Απολλώνεια. Οι Ηρακλείδες δεν κατάφεραν να εξαλείψουν την ισχυρή αχαϊκή κοινότητα των Αμυκλών ούτε το δουλοκρατικό και γεωκτητικό καθεστώς και ιερατείο της Σπάρτης. [Στην ελληνική μυθολογία ο Απόλλων σκότωσε άθελά του με τον δίσκο του τον Υάκινθο. Η κληρονομιά του, όμως, δεν χάθηκε, το αίμα του μπήκε στο λουλούδι που πήρε το όνομά του, τον υάκινθο, που είναι το κόκκινο κρίνο του Αιγαίου (lilium chalcedonium), και όχι της Ανατολής, όχι δηλ. το ζουμπούλι (hyacinthus orientalis). Ο κύκνος ήταν το ιερό πτηνό του Υάκινθου, και όχι του Απόλλωνα, του οποίου όμως έγινε αργότερα το ιερό του πτηνό εξ υποκλοπής.]

Η Λακεδαίμων είναι το επίκεντρο και της Αργοναυτικής εποποιίας, στην οποία μετέχουν οι ήρωές της, αλλά και επίκεντρο της μινυακής καλλιτεχνίας και της τεχνολογίας (υδραυλική μηχανική: αποστράγγιση λιμνών, μεταλλουργία, ναυπηγική, ναυσιπλοΐα, θολωτοί τάφοι κλπ.). Είναι πιθανόν ότι Μινύες της Διασποράς είχαν εγκατασταθεί ως τεχνοκράτες, εκπολιτιστές και ιδρυτές δυναστικών οίκων στην Ευρώπη, στην Σουμέρ, στην Αίγυπτο, στην Κρήτη, στην Τροία, στην Δύση, στον Εύξεινο πόντο κ.ά.

Η ίδια η Λακεδαίμων και η αρχική Σπάρτη έμειναν ιεροί χώροι, οι Θεράπνες της Λακωνικής, αφιερωμένες η μεν πρώτη στην λατρεία της Ελένης, των Διοσκούρων και του Ασκληπιού, ενώ η δεύτερη στην λατρεία της Ελένης και του Μενελάου. Το ανάκτορο Μενελάιον, που βρέθηκε κοντά στην σημερινή Σπάρτη, καταστρέφεται γύρω στο 1200 π.Χ. και εγκαταλείπεται. Κάποιοι από τους κατοίκους του ίσως συνετέλεσαν στην ίδρυση της νέας πρωτεύουσας της Λακωνίας, της Σπάρτης. Η Σπάρτη που ξέρουμε, η δωρική Σπάρτη δεν υπήρχε στα μυκηναϊκά χρόνια, κτίσθηκε ανάμεσα στο 1200 και το 1050 π.Χ. και ιδρύθηκε ως πρωτεύουσα με την αυθεντική Λυκούργειο Ρήτρα.

Η μινυακή ταυτότητα της Λακεδαίμονος δεν είναι, όμως, η μόνη ανατρεπτική άποψη του καθηγητή Θ. Σπυρόπουλου σχετικά με τις ως τώρα κλασικά παραδεδομένες ιστορικές και αρχαιολογικές απόψεις. Υπάρχει και ένα δεύτερο, πολύ πιο τολμηρό, επίπεδο ιστορικής προσέγγισης, που, όπως φανερώνεται ήδη από τον τίτλο του βιβλίου του, φθάνει μέχρι την περίφημη Ατλαντίδα που περιγράφει ο Πλάτων! Τρία είναι τα βασικά στοιχεία στην περιγραφή της Ατλαντίδας από τον Πλάτωνα που μπορούν να ταυτιστούν με την Λακεδαίμονα: η νήσος, ο πόντος και το πέλαγος. Η ατλαντική νήσος, λοιπόν, που καταβυθίστηκε από την λάσπη μετά από τρομερούς σεισμούς και κατακλυσμούς ήταν η Λακεδαίμων (λακ- = λίμνη + δαίμων = μικρός θεός), η Νήσος Ιερά, κατά την έκφραση του Πλάτωνα, ο πόντος ήταν η λιμνοθάλασσα που την περιέβαλλε και το ατλαντικό πέλαγος ήταν ο πλωτός Ευρώτας προς την νότια Λακωνία και την Μεσόγειο. Επιπλέον, το στόμιον της Ατλαντίδας ήταν το σημείο πριν από το στενό πέρασμα (στο σημερινό χωριό Καραβάς λίγο πριν την Σπάρτη) του λιμναίου νερού προς την νότια Λακωνία, ενώ οι Ηράκλειες στήλες εικάζεται ότι ήταν δύο κίονες – στήλες που ευρίσκονταν ως οροθεσίες στην περιοχή του βουνού Θόρνακας (εκεί που έχει απότομες κάθετες πλαγιές και δίπλα τους περνά ο Παραευρώτειος με τις γέφυρές του προς Σπάρτη).

Οι Πελλανιώτες συνεργάτες του καθηγητή ανασκαφέα με τον βοηθό του αριστερά

Η Λακεδαίμων υπήρξε η έδρα του μυκηναϊκού κράτους του Μενελάου με επίκεντρο την Ακρόπολη, δηλ. τον σημερινό λόφο Παλαιόκαστρο της Πελλάνας, καθώς και με συμπληρωματικά στοιχεία στην περιοχή αυτή: τα κυκλώπεια τείχη, το ανάκτορο, την υπόγεια πηγή Πελλανίδα και τους λαξευτούς θολωτούς τάφους στη σημερινή θέση Πελεκητή της Πελλάνας (τα οποία παρουσιάζονται στην συνέχεια κάπως αναλυτικά).

.

Στο Παλαιόκαστρο βρέθηκαν, κοντά στην κορυφή του, οι βάσεις από τέσσερις θολωτούς κτιστούς τάφους, εποχής 2800-1750 π.Χ. Τα αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι αργότερα από την εποχή αυτή ετάφησαν εκεί (εκτός ή και εντός των θολωτών τάφων) μέσα σε λάκκους ή σε κιβωτιόσχημους τάφους (σαν ορθογώνιες θήκες) άλλα άτομα, οι «εισβολείς» στην περιοχή, και μάλιστα τοποθετήθηκαν στους τάφους τους αντικείμενα που ανηρπάγησαν από τους τάφους των προκατόχων τους. Αυτός ο τρόπος εγκατάστασής τους στο χώρο μαρτυρεί ότι δεν σεβάστηκαν τους προηγούμενους χρήστες τους, εσύλησαν το περιεχόμενο των παλαιότερων τάφων, τοποθετώντας το στους δικούς τους τάφους και έκτισαν κάποια κτίσματα πάνω στους άλλοτε θολωτούς τάφους. Όλα αυτά μαρτυρούν «ασέβεια», εχθρότητα και κατοχή ενός χώρου, που για τους προηγούμενους κατόχους υπήρξε ασφαλώς χώρος μεγάλης σπουδαιότητας. Αυτό που φαίνεται, γενικώς, ότι δεν ήθελαν ή δεν κατάφεραν να ακολουθήσουν οι Μυκηναίοι είναι η μινυακή θεολογία. Απόδειξη είναι η καταστροφή του μινυακού ιερού στην κορυφή αυτή και η βάναυση μετατροπή της σε νεκροταφείο για τους άρχοντές τους. Αν οι Μυκηναίοι πίστευαν στον ίδιο θεό με τους Μινύες, θα άφηναν άθικτη την ιερή κορυφή και το σεπτότερο των ιδρυμάτων τους. Η πράξη τους αυτή θα δημιούργησε ασφαλώς μια διηνεκή υποθήκη αντιπαλότητας και μίσους με τους Μινύες.

Οι θολωτοί τάφοι υπ’ αριθμ. 2 και 3 πλην της μετρικής και κατασκευαστικής τους ταυτότητας, έχουν και μια ιδιαιτερότητα: ενώνονται μεταξύ τους, ουσιαστικά συμφύονται στην ένωσή τους με διαπλοκή των λίθων (δίνοντας το σχήμα του πλάγιου οκτώ, του απείρου). Η γεωμετρία αυτή είναι αξιοπρόσεκτη και ενέχει αναμφίβολα έναν εγγενή συμβολισμό, που μπορεί να αναχθεί στον μινυακό δυϊσμό που εκπροσωπούν οι Μινύες Δίδυμοι (η παράδοση του θέλει να ζουν μία ημέρα υπό την γην και μία ημέρα υπό τον φωτεινό ήλιο).

Ενώ οι Μινύες ανήγειραν στην κορυφή της Ακρόπολης ένα κυκλικό κτήριο, γύρω από το οποίο προέκυψαν στοιχεία έμπυρης θυσίας ζώων και λατρείας, ένα τελετουργικό ιερό, δηλ. ένα ναό προς τιμήν του θεού τους, οι Μυκηναίοι «εμίαναν» τον χώρο αυτό θάπτοντας εκεί τους βασιλείς τους. Η πράξη αυτή ενείχε έναν εθνικό συμβολισμό, μια θεολογική ανατροπή και μια ιστορική υποθήκη. Οι δεύτεροι τη τάξει νεκροί ετάφησαν σε πρόχειρους κιβωτιόσχημους τάφους ή πίθους στο άλλοτε νεκροταφείο των μινυακών θόλων και κάποιοι άλλοι στον αντίστοιχο οικισμό στην νότια πλευρά της Ακρόπολης. Όταν, λοιπόν, η χρήση των θολωτών κτιστών τάφων διακόπτεται, εγκαθίσταται στην κορυφή της Ακρόπολης το μυκηναϊκό νεκροταφείο του μεγάλου λακκοειδούς τάφου και των μικρότερων ατομικών κιβωτιόσχημων τάφων, τα κτερίσματα των οποίων προέρχονται από σύληση μινυακών τάφων. Ο μεγάλος λακκοειδής τάφος στην κορυφή του Παλαιόκαστρου της πρώιμης μυκηναϊκής περιόδου, πλευράς 4,90 μ. και βάθους 3,05 μ., είναι από τους μεγαλύτερους στον τύπο του στην περίοδο αυτή, σκάφτηκε περί το 1720 π.Χ. και διήρκεσε μέχρι το 1600 π.Χ., όταν σκάφτηκαν στην Πελεκητή οι πρώτοι βασιλικοί τάφοι, αλλά και στην θέση Τρυπόρραχη αντίστοιχα οι κοινοί τάφοι. Στην Τρυπόρραχη ήταν το αστικό νεκροταφείο με τους κοινούς τάφους, όχι μακριά από το βασιλικό νεκροταφείο της Πελεκητής, και αρχικά θα αποτελούσε ασφαλώς μία νήσο στην λίμνη της Λακεδαίμονος των μινυακών χρόνων. 

Ένα κόσμημα που βρέθηκε στην κορυφή του Παλαιόκαστρου, σχήματος περίπου παλάμης, αποτελείται από χάλκινα στελέχη ελάσματος επιχρυσωμένου, κατά τόπους εξίτηλου, ενώ στο κέντρο του έχουν συγκολληθεί ακτινωτά ελάσματα. Η τεχνολογία της επιχρύσωσης δημιουργεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον και πιθανόν το αντικείμενο αυτό προέρχεται από μινυακό θολωτό τάφο και μαρτυρεί υψηλή τεχνολογία, ενώ υποκρύπτει κάποιον σημαίνοντα συμβολισμό λόγω του πεντάκτινου σχήματός του.

Στην πλαγιά του λόφου βρέθηκε, επίσης, σε μικρό βάθος ένα πολύτιμο κτέρισμα, μία χρυσή ατρακτοειδής και κοίλη εσωτερικά ψήφος (χάνδρα) από παχύ έλασμα χρυσού με φατνώματα συρματερής διακόσμησης, που αποτελούσε μέλος ενός περιδέραιου. 

Επίσης, στην ίδια

περιοχή βρέθηκε σε μικρό βάθος ένας σφραγιδόλιθος αχάτη με παράσταση λέοντος που καταβάλλει ταύρο, θέμα που συμβολοποιεί την μυκηναϊκή κυριαρχία στην αλλοτινή επικράτεια του μινυακού πολιτισμού.

Επιπλέον, βρέθηκε επιγραφή πάνω σε πήλινη λεκανίδα με τύπο γραμμάτων των ρωμαϊκών χρόνων (2^ος - 3^ος αι. μ.Χ.): …ΑΚΛΕΙΔ… και η πιθανότερη συμπλήρωσή της είναι: ΗΡ]ΑΚΛΕΙΔ[ΑΙC (= Ηρακλείδαις ή Ηρακλείδαι ή Ηρακλειδών), όπως επίσης και άλλη εγχάρακτη επιγραφή επάνω σε θραύσμα λεκάνης ή κρατήρα με γραφή προς τα αριστερά: ΗΡΑΚΛΕΕΣ (= Ηρακλής ή Ηρακλείς).

Στη πλαγιά του Παλαιόκαστρου, όμως, και όχι στην κορυφή του, βρέθηκε, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, το μυκηναϊκό Ανάκτορο με διαστάσεις 13,80 x 37 μ. ή πιο αναλυτικά: η αίθουσα 13,80 x 10,50 μ., ο πρόδομος 13,80 x 5,50 μ. και το μέγαρο 13,80 x 11 μ. Η εσωτερική του διαίρεση θυμίζει το ανάκτορο της Τίρυνθας και όχι των Μυκηνών ή της Πύλου. Το ανάκτορο αυτό, όμως, αργότερα καταστράφηκε και έγινε παρανάλωμα πυρός και η αιτία φαίνεται ότι ήταν η εκδίκηση κατά την επιστροφή των Ηρακλειδών. Ακριβώς στο μέσον του μεγάρου, κατά την ανασκαφή, βρέθηκαν δύο τοίχοι ενός μικρού Ναού των (πρωτο)γεωμετρικών χρόνων (1100 π.Χ.) με περίπου αριθμητική ακρίβεια και γεωμετρική χωροθέτηση, ενώ πιθανώς θα ήταν ορατοί γύρω του και οι τοίχοι του μεγάρου ως περίβολος του ναού, αν όχι ως λειτουργικό του συμπλήρωμα, δηλ. ως στοές.

Μέσα στο μέγαρο βρέθηκαν πολλές πήλινες αγνύθες σε σχήμα πυραμίδας ή δίσκου, που ανήκουν στην ίδια εποχή και αποτελούσαν αφιερώματα στο ναό, οι περισσότερες από τις οποίες είναι ενεπίγραφες με το γράμμα Ε, καθώς και ελάχιστες με τα Δ και Α (αρχικά γράμματα που μας οδηγούν εύκολα σε μία λατρευτική τριάδα με τα ονόματα: Ελένη, Δίδυμοι - Διόσκουροι και κάποια άλλη θεότητα μα αρχικό γράμμα Α, λ.χ. Απόλλων, αλλά θα μπορούσε να είναι και: Ελευθώ ή Ειλείθυια, Δήμητρα και Απόλλων).

Πολύ αργότερα, κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους, έγινε στην Ακρόπολη ένα ισχυρό στέλεχος του τείχους του φραγκικού πιθανότατα κάστρου, που έδωσε το σύγχρονο όνομα στο λόφο: Παλαιόκαστρο. Η ουσιαστική αλλοίωση του οικιστικού ιστού της μυκηναϊκής Λακεδαίμονος έγινε πάντως μόνο στους χρόνους της πρώτης Φραγκοκρατίας (1204 μ.Χ.), αν όχι και της πρώιμης μεσαιωνικής Σλαβοκρατίας, όταν οι οικιστές όχι μόνο οχύρωσαν την κορυφή του λόφου και έκτισαν κάποιο κτήριο κατοικίας πάνω σε αυτήν, αλλά έκτισαν και έναν μεγάλο οικισμό στην νότια πλαγιά και στα χωράφια κάτω από τον παρακείμενο δρόμο, και το χειρότερο, εισήλθαν στο μυκηναϊκό Μέγαρο και τον ναό και αλλοίωσαν τους τοίχους, τις επιχώσεις και τα λατρευτικά τους αφιερώματα. Το συνολικό μήκος του ανεσκαμμένου κυκλώπειου Τείχους της ανατολικής πλαγιάς του Παλαιόκαστρου είναι 44 μ., το πλάτος 2,80 - 3,00 μ. και η βάση του εξωτερικού πύργου του 3,10 x 5,55 μ. Πιθανόν σε επαφή με το δεξιό μέτωπο του πύργου υπήρχε πυλίδα του τείχους. Κάποια στιγμή το τείχος ισοπεδώθηκε, συμπληρώθηκε, ευθυγραμμίσθηκε και μετετράπη σε δρόμο.

Στη δυτική πλευρά της νότιας πλαγιάς του Παλαιόκαστρου βρέθηκε το λεγόμενο Δυτικό ιερό, το οποίο ήταν ένα συγκρότημα μυκηναϊκών κτηρίων, κοντά στο κυκλώπειο τείχος, που πιθανώς ήταν χώρος στρατωνισμού των αξιωματικών και στρατιωτών της φρουράς. Στο κατώφλι του κεντρικού τμήματος του ιερού βρέθηκε κρυμμένος θησαυρός 95 νομισμάτων αργυρών, μέσα σε μικρό αγγείο της αλεξανδρινής (ελληνιστικής) εποχής, που πιθανόν απέκρυψε κάποιος ιερέας, φύλακας ή επιμελητής του ιερού. 

Στη θέση Πελεκητή της Πελλάνας βρέθηκαν πέντε λαξευτοί θολωτοί μυκηναϊκοί τάφοι. Κανένας ομοειδής θολωτός λαξευτός τάφος σε όλη την Ελλάδα δεν έφθασε το μέγεθος εκείνων της Πελλάνας. Ο μεγάλος θολωτός τάφος, με εσωτερική μείζονα διάμετρο 10,10 μ. (στον επόμενο μεγαλύτερο, στο Παλαιόκαστρο Γορτυνίας, είναι περίπου 8 μ.) κατασκευάσθηκε περί το 1600 π.Χ. Γιατί η Λακεδαίμων έχει δύο τάφους ηγεμονικούς (εκτός των υπολοίπων); Ήταν και οι δύο βασιλικοί τάφοι και θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι αντιστοιχούσαν σε δύο βασιλικές οικογένειες στην μυκηναϊκή Λακεδαίμονα (πρβλ. Σπάρτη: διπλή βασιλεία, δύο βασιλικά νεκροταφεία – Διόσκουροι της Θεράπνης: διπλοί θολωτοί τάφοι). Στον θολωτό τάφο 4 βρέθηκε κρυμμένος θησαυρός από 14 νομίσματα βυζαντινά του 608 - 609 μ.Χ. σε άριστη κατάσταση. Ο τάφος 5, που ανακαλύφθηκε πιο πρόσφατα, είναι ο μοναδικός στο είδος του βαθμιδωτός - επικλινής (στον διάδρομό του) λαξευτός βασιλικός τάφος στον κόσμο, στις πλευρές του οποίου υπάρχουν δύο εντοιχισμένοι μικροί τάφοι (όπως π.χ. στις κατακόμβες), και μάλιστα ασύλητοι, πιθανώς αξιωματούχων. Η είσοδός του, όμως, μπαζώθηκε εσπευσμένα με τόνους αμμοχάλικου από την Αρχαιολογική Υπηρεσία και παραμένει μέχρι σήμερα σε αυτή την κατάσταση!

 Αρχαία ευρήματα ανακαλύφθηκαν σε χαμηλότερα σημεία εκατέρωθεν της σημερινής πηγής «Άσπρης Βρύσης», την οποία δικαιολογημένα μπορούμε να ταυτίσουμε με την Πελλανίδα πηγή και να την συνδέσουμε με το Ασκληπιείο (και τα δύο αναφέρονται από τον περιηγητή Παυσανία), ναό ο οποίος δεν θα πρέπει να βρίσκεται μακριά από αυτή την πηγή. Η ύπαρξη μυκηναϊκού κτηρίου στην περιοχή της πηγής, όπως και στον χώρο της νότιας πλαγιάς της Ακρόπολης, μαρτυρεί την μεγάλη έκταση της μυκηναϊκής πόλης, το κυκλώπειο τείχος της οποίας πιθανόν να σώζεται μετά την πηγή προς τον κάμπο, όπου ασφαλώς θα επεκτεινόταν για να περικλείσει την κάτω πόλη και να ενωθεί με το σκέλος του τείχους της ανατολικής πλαγιάς. Και μόνο κατ’ εκτίμηση της φοράς του παραπέμπει σε μία μεγάλη πόλη, λείψανα της οποίας σώζονται κάτω από την νότια πλευρά του Παλαιόκαστρου. Ήταν σύνηθες τα κύρια ιερά ενός τόπου να ιδρύονται στα ερείπια των μυκηναϊκών ανακτόρων και οι ναοί στα ερείπια των μεγάρων. Δεν βρέθηκε ιερό ούτε ναός κατά τις ανασκαφές στην περιοχή της πηγής. Το Ασκληπιείο της Πελλάνας, που αναφέρει ο Παυσανίας, διεδέχθη πιθανότατα ένα Ασκληπιείο της Λακεδαίμονος, το αρχαιότερο απ’ όλα, τα οποία ως θεραπευτήρια και κέντρα ερεύνης, ανήκουν πάντα σε δωρικές περιοχές. Η μυκηναϊκή πόλη κτίσθηκε πάνω στο στερεοποιημένο γέμισμα της λεκάνης της Λακεδαίμονος, ενώ η προηγούμενή της, η μινυακή πόλη, η ύπαρξη της οποίας τεκμαίρεται από τα ταφικά και λατρευτικά μνημεία της κορυφής της Ακρόπολης και τα αρχιτεκτονικά λείψανα στο βάθος, κάτω από τα μυκηναϊκά κτιριακά κατάλοιπα στην νότια πλευρά της Ακρόπολης, βρίσκεται ασφαλώς πολύ βαθύτερα, κοντά στον λιγνιτικό ορίζοντα της άλλοτε λίμνης, που χαρακτηρίζεται από τα επίθετα των ομηρικών επών: κοίλη (= βαθειά) και κητώεσσα (= γεμάτη θαλάσσια κήτη). Ο λογότυπος «Λακεδαίμων κοίλη και κητώεσσα» έμεινε στην επική ποίηση, όπως τον γνωρίζουμε από τα έπη του Ομήρου, ως δηλωτικό της πόλης, ενώ αρχικά ξεκίνησε ως δηλωτικό της ευρύτερης περιοχής. Μια πόλη μεσημβρινή και ενήλιος, έμπροσθεν της οποίας απλώνεται ο εύφορος κάμπος αλλά και ο δίαυλος που φέρνει την ευκρασία των ανέμων από τον ζέφυρο του Λακωνικού κόλπου, ενώ συγχρόνως ξεδιπλώνεται στα ανατολικά ο Πάρνωνας με τον παρακείμενο ρου του Ευρώτα και στα δυτικά το ογκώδες μεγαλείο του Ταϋγέτου.

Μινύες - Λακεδαίμων

Στο βίντεο που ακολουθεί γίνεται αναφορά στον πολιτισμό των Μινυών με συνέντευξη από τον καθηγητή Αρχαιολογίας Θεόδωρο Σπυρόπουλο, ο οποίος αναφέρεται αρχικά στις ανασκαφές του στην Θήβα και την Βοιωτία, ενώ στην συνέχεια, από το χρονικό σημείο 1:05΄:55΄΄ και μετά, αναφέρεται στο ανασκαφικό του έργο στην Πελλάνα.

Συμπλήρωμα:

Οι Μινύες, αρχαιότατο έθνος της ηπειρωτικής Ελλάδας, που ήκμασε πριν από τους Μυκηναίους, ήταν σύγχρονοι των Πελασγών και διακρίνονται στους Μινύες του Ορχομενού της Βοιωτίας και στους Μινύες Αργοναύτες της Ιωλκού στην Θεσσαλία. 

Ελάχιστα στοιχεία μας προσφέρει ο ποιητής Όμηρος, ο οποίος αποκαλεί τον Ορχομενό ως Μινύειο (και στην Ιλιάδα και στην Οδύσσεια), χωρίς όμως να αναφέρει κάτι περισσότερο για τους Μινύες, ενώ για τον Εύνηο, τον γιο του Μινύα βασιλιά της Ιωλκού Ιάσονα, αναφέρει στην Ιλιάδα (ραψωδίες Η στ. 467, Ψ στ. 41) ότι βασίλευε στην Λήμνο κατά τον Τρωικό πόλεμο, αλλά χωρίς να συμπληρώνει σε ποιο έθνος ήταν αρχηγός, όπως κάνει συνήθως. 

Ο ιστορικός Ηρόδοτος αναφέρει τους Μινύες του Ορχομενού, καθώς και ότι οι Μινύες της Λήμνου, απόγονοι των Αργοναυτών Μινυών, εκδιώχθηκαν από εκεί από τους Πελασγούς και κατέφυγαν στην Λακεδαίμονα, όπου έγιναν δεκτοί από τους κατοίκους και εγκαταστάθηκαν στην χώρα (βιβλίο Δ, κεφ. 145-149). Αργότερα όμως εκδιώχθηκαν και από εκεί και μετανάστευσαν μερικοί στην Θήρα (ακολουθώντας τον οικιστή Θήρα, από τον οποίο πήρε και το όνομά της, η Θήρα, η ως τότε ονομαζομένη νήσος Καλλίστη), αλλά οι περισσότεροι στην Τριφυλία, ιδρύοντας εκεί αρκετές πόλεις. 

Πιο αναλυτικά, ο Ηρόδοτος αναφέρει πως οι Πελασγοί, που λίγο πριν είχαν κλέψει τις γυναίκες των Αθηναίων από την Βραυρώνα της Αττικής, μετέβησαν στη Λήμνο και εξεδίωξαν τους εκεί κατοικούντες Μινύες, οι οποίοι τότε απέπλευσαν για την Λακεδαίμονα και εγκαταστάθηκαν στον Ταΰγετο. Βλέποντας οι Λακεδαιμόνιοι τις φωτιές που άναβαν εκεί, έστειλαν αγγελιαφόρο να τους συναντήσει και εκείνοι του εξήγησαν ποιοι είναι, ποιοι τους εξεδίωξαν και πως επέστρεψαν στην πατρική γη ("ήκειν ες τους πατέρας") ζητώντας τους να κατοικήσουν εκεί. Τότε οι Λακεδαιμόνιοι τους δέχτηκαν, κυρίως επειδή ο Κάστωρ και ο Πολυδεύκης, γιοι του Λακεδαιμόνιου βασιλιά Τυνδάρεω, μετείχαν παλαιότερα στα ταξίδια της Αργούς, τους έδωσαν γη και αυτοί παντρεύτηκαν εκεί. Αλλά μετά από λίγο καιρό οι Μινύες παρεκτράπησαν σε διάφορα θέματα, όπως για την συμμετοχή τους στην εξουσία κλπ., και οι Λακεδαιμόνιοι τους συνέλαβαν και τους φυλάκισαν, με σκοπό να τους φονεύσουν την νύχτα. Όμως οι γυναίκες τους, που προέρχονταν από τις καλύτερες οικογένειες των Σπαρτιατών, παρακάλεσαν τις αρχές να τις δεχθούν στην φυλακή για να συναντήσουν τους συζύγους των, όπου κατάφεραν με δόλο να ανταλλάξουν τα ενδύματά τους με αυτούς κι έτσι οι Μινύες μεταμφιεσμένοι σε γυναίκες κατάφεραν και εξήλθαν από την φυλακή και κατέφυγαν στον Ταΰγετο (την ίδια χρονιά που λίγο αργότερα ο Θήρας έφυγε για να κάνει αποικία στην Καλλίστη). 

Φλέβα χρυσού η ανακάλυψη του Θ. Σπυρόπουλου στην Πελλάνα

Δημοσιεύθηκε στις 10/5/2014 στο notospress.gr

  Τα παιδιά της Πελλάνας μαζί με την Proud To Be A Spartan Pictures παρουσιάζουν για μια ακόμη φορά ένα νέο μουσικό ντοκιμαντέρ με τίτλο: «ΓΚΡΕΜΙΣΤΕ ΤΑ ΤΕΙΧΗ – Η ΠΕΛΛΑΝΑ ΕΙΝΑΙ ΛΑΚΕΔΑΙΜΩΝ», αφιερωμένο στον μεγάλο δάσκαλο και κορυφαίο Έλληνα αρχαιολόγο του 21ου αιώνα κο Θεόδωρο Σπυρόπουλο και στο ανασκαφικό του έργο. Το αποκαλυπτικό αυτό ντοκιμαντέρ προβάλλει φωτογραφίες που βλέπουν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας, που περιέχει και το γνωστό πλέον βιντεάκι με το μοναδικό στο είδος του βαθμιδωτό λαξευτό βασιλικό τάφο στον κόσμο, ο οποίος μπαζώθηκε με τον πιο απάνθρωπο και βάρβαρο τρόπο κάτω από 250 τόνους ακατέργαστου υλικού και μπάζα και το οποίο  χαρακτηρίστηκε από τον ελληνικό τύπο και τις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης ως «η μεγαλύτερη αρχαιολογική ανακάλυψη του αιώνα, η οποία καταστράφηκε εν μιά νυκτί». Καθώς επίσης μοναδικά ευρήματα από μια σειρά ανθρώπινων σκελετών γιγαντιαίων διαστάσεων, που  κυμαίνονται από 2 έως 2.50 μ. ύψος ο καθένας και βρέθηκαν στο μυκηναϊκό νεκροταφείο της αρχαίας Πελλάνας.

Το τρίτομο έργο "ΛΑΚΕΔΑΙΜΩΝ" του καθηγητή Θ. Σπυρόπουλου

Τον Οκτώβριο του 2013 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καρδαμίτσα το τρίτομο έργο (σύνολο σελίδων: 1478) του καθηγητή Αρχαιολογίας κ. Θεόδωρου Σπυρόπουλου:  

ΛΑΚΕΔΑΙΜΩΝ

"...η τότε ποτέ ούσα υφ' ηλίω νήσος ιερά..." 

(Πλάτωνος, Κριτίας, 115b)

 (Από τον πρόλογο της έκδοσης)

Το βιβλίο μου για την Λακεδαίμονα είναι καρπός μακρού μόχθου, ανασκαφικού, ερευνητικού και συγγραφικού και συνδρομής πολλών και φίλων.
Ο πυρήνας της συγγραφής αφορά το τιτλοφορούμενο, την Λακεδαίμονα και ό,τι συμπαρομαρτεί, αλλά η έκταση της συγγραφής είναι ευρύτερη και για το δικό μου επιστημονικό έργο και για την έρευνα και βιβλιογραφία πολλών άλλων. Στην παρούσα συγγραφή συμπυκνώνονται έρευνες και μελέτες μας πολλών δεκαετηρίδων, στην Βοιωτία και την Φθιώτιδα, την Αρκαδία και την Λακωνία, τις Κυκλάδες και μάλιστα την Θήρα, την Μινυακή αποικία του Αιγαίου, που διέσωσε, καταχωσθείσα, μέγα απόθεμα του προεκρηξιακού, προμυκηναϊκού, του Ατλαντικού κύκλου και πολιτισμού των Ελλήνων, θεωρώ ότι πρωτεύουσα και Μητροπολιτικό Κέντρο αυτού του κύκλου, που απέκτησε με τους Αργοναύτες περίπου παγκόσμια διάδοση και επέκταση, είναι η ημετέρα Λακεδαίμων, "η υφ ' ηλίω ούσα ποτέ νήσος ιερά", και αυτό αναζητούμε με την διατριβή μας.
Με την βοήθεια του Θεού ένα μέρος του αθλήματος ήχθη εις πέρας, καταγραφή και αφορμή για περαιτέρω έρευνα και αποκαλύψεις, για την άρση και κάθαρση των πολλών στρεβλώσεων και παραχαράξεων της Ιστορίας των Ελλήνων και ου μόνον, για την δικαίωση των δημιουργών και για την προσέγγιση του μορφώματος, οράματος και πραγματικού γεγονότος, της Χρυσής Χιλιετίας, της Aetas Aurea του Ανθρώπινου Γένους, που καταδεικνύεται να έχει Ελληνική Καταγωγή, να είναι Ελληνική Πραγματικότητα. Κατ' αρχήν ευγνώμων Μνήμη σε Σεβαστούς Διδασκάλους και συνεργάτες, πρώτιστα στον Σπύρο Μαρινάτο και τους Νικόλαο Κοντολέοντα, Fritz Schachermeyer, John Chadwick, Pierre Amandry, Siegfried Lauffer και Hans Lauter. [...]

Η διάλεξη του Θ. Σπυρόπουλου στο Παν/μιο Πειραιώς

 Την Τετάρτη το απόγευμα, 5 Νοεμβρίου 2003, ο καθηγητής αρχαιολογίας κος Θεόδωρος Σπυρόπουλος έδωσε διάλεξη σε αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου Πειραιώς (το γνωστό μας ΠΑ.ΠΕΙ.), στην οποία αναφέρθηκε λεπτομερώς στις ανακαλύψεις του αλλά και στις απόψεις του για την Αρχαία Πελλάνα και την Ομηρική Λακεδαίμονα.
 Είναι συγκινητικό, λοιπόν, το γεγονός ότι, εκείνο το απόγευμα, πολλοί συμπατριώτες ήρθαν με πούλμαν από το χωριό, όπως και από τα γύρω χωριά, από την Σπάρτη, την Αττική, καθώς και από άλλα μέρη, και έδωσαν το παρόν σε αυτή την σημαντική διάλεξη, η οποία πλαισιώθηκε και από την Εταιρεία Γραμμάτων και Τεχνών Πειραιά, καθώς και από επισήμους της τοπικής μας κοινωνίας που διακρίνονται χαρακτηριστικά στις πρώτες θέσεις. Η βιντεοσκόπηση αυτής της ομιλίας και η επεξεργασία της έγινε από τους δύο συμπατριώτες που αναγράφονται στα δύο βίντεο που ακολουθούν, από τα οποία το δεύτερο περιλαμβάνει επιπροσθέτως, μετά το πέρας της διάλεξης, και μια ενδιαφέρουσα ξενάγηση του καθηγητή στο αρχαιολογικό χώρο της Πελλάνας. Αξίζει, λοιπόν, να δείτε αυτά τα δύο βίντεο που έχουν αναρτηθεί στο Youtube, γιατί παρέχουν συγκεντρωτικά πολλές λεπτομέρειες επί του θέματος, φωτογραφίες ευρημάτων, σχεδιαγράμματα του ανακτορικού χώρου, ιστορικές επισημάνσεις και αρχαιολογικές αναλύσεις κλπ.

 Α΄ μέρος (διάλεξη)

Β' μέρος (συνέχεια διάλεξης + ξενάγηση στα αρχαία)

--.--

Επίσης, κρίθηκε σκόπιμο να προστεθεί εδώ κι ένα άλλο σχετικό βίντεο με τις πολιτιστικές εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν στις 9 Μαρτίου 2002 στην Πελλάνα, οι οποίες περιλαμβάνουν μια ξενάγηση στα αρχαία καθώς και τη διάλεξη του κου Θεόδωρου Σπυρόπουλου σχετικά με την ομηρική Λακεδαίμονα:

Η ξενάγηση του Θ. Σπυρόπουλου στα αρχαία μας

Δημοσιεύτηκε στο notospress.

 Άκρως αποκαλυπτική ήταν η ξενάγηση που έκανε ο αρχαιολόγος κος Θεόδωρος Σπυρόπουλος σε πολίτες της Λακωνίας στους χώρους της αρχαίας Ακρόπολης και των Τάφων της Πελλάνας. Μετά από πρόσκληση του Πολιτιστικού Συλλόγου  Πελλάνας "Η Λακεδαίμων" έγινε μια δίωρη ξενάγηση γύρω από τους τάφους, αφού ήταν ερμητικά ασφαλισμένοι και απομονωμένοι, Παρούσα στην ξενάγηση και η βουλευτής Φεβρωνία Πατριανάκου. Ο ανασκαφέας αρχαιολόγος αναφέρθηκε σε επιστημονικά και ιστορικά στοιχεία που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για το σημαντικότερο εύρημα της Μυκηναϊκής εποχής ενώ περιγράφει τον έναν θολωτό τάφο ως τον σημαντικότερο όλων. [...]

 Τα κυριότερα σημεία της ξενάγησης του είναι: «Απέκριβαν  τεχνηέντως κι εξακολουθούν ακόμη να μην μπορούν να διαλευκάνουν μερικά ζωτικά ζητήματα της ιστορίας της Σπάρτης. Διάβασα προ ημερών άρθρο του πρώην Εφόρου Αρχαιοτήτων της Λακωνίας του Χρύσανθου Χρήστου, ο οποίος στη συνέχεια έγινε καθηγητής της Ιστορίας της τέχνης και ακαδημαϊκός. Έγραφε ως επίτιτλο «Τα δυσχερή και άλυτα προβλήματα της Σπάρτης». Βεβαίως είναι άλυτα και δεν θα τα λύσουν ποτέ αν δεν αναφερθούν στην μητέρα  - πόλη της Σπάρτης που ήταν αυτή εδώ η περιοχή, η Λακεδαίμων ένα σημαντικό τμήμα της οποίας υπήρξε η Πελλάνα.

 Αυτή κληρονόμησε το ευρύτερο όνομα της Λακεδαίμονος. Βρισκόμαστε σε μια ιδιαίτερη γεωφυσική ιδιαιτερότητα του Ελληνικού χώρου. Έχουμε μια τεράστια κοιλάδα ανάμεσα στον Ταύγετο και τον Πάρνωνα που κάποτε ήταν μια τεράστια λίμνη, μια λιμνοθάλασσα που κατέληγε στον Ευρώτα. Ο δίαυλος, ο λώρος, που συνέδεε την περιοχή με την θάλασσα και με τον αρχαίο κόσμο ήταν ο Ευρώτας. Φαρδύς, και όπως λέει ο ο Παυσανίας «ο βασιλιάς της Σπάρτης Ευρώτας συνέλεξε τα λιμνάζοντα ύδατα τα διοχέτευσε μέσα σε ένα ρέμα, το ονόμασε Ευρώτα κι έτσι αποστράγγισε την περιοχή και συνέδεσε τον χώρο της Λακεδαίμονος. Ένας γεωφυσικός χώρος που οργανώθηκε πλέον και πολιτικά, ως πολιτεία, κοινοπολιτεία μικρών νησιών μέσα στη λιμνοθάλασσα. Μία από αυτές τις νησίδες ήταν ο λόφος Παλαιόκαστρο που είχε την τύχη να διαδεχθεί την παλαιά Μινυακή, Αργοναυτική, Λακεδαίμονα και να φιλοξενήσει στα ιστορικότερα μυκηναϊκά χρόνια το παλάτι το οποίο έφθασε μέχρι τον Μενέλαο και την Ελένη.

 Έχουμε μπροστά μας μια έρευνα που ξεκίνησε πριν 200 χρόνια, όταν ελευθερώθηκε η πατρίδα μας. Η Σπάρτη ερευνήθηκε εντατικά. Από την Αγγλική Αρχαιολογική Σχολή, από την Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία και άλλους φορείς. Το ίδιο και η περίμετρος. Όλη η Λακωνία. Το ερώτημα είναι: Που ήταν αυτό το Ανάκτορο. Οι Άγγλοι σκάβοντας στο λόφο στα Μενελάϊα διαπίστωσαν ότι υπήρχαν δύο πρώιμα μυκηναϊκά ανάκτορα του 1600 π.Χ. περίπου.

 Ο Κάτλιν, που είχα την τιμή να είμαι φίλος και συνεργάτης του όταν ήμουν Έφορος Αρχαιοτήτων, ολοκλήρωσε μια έρευνα 150 ετών, (off and on που λένε οι Άγγλοι). Ο άνθρωπος ήταν έντιμος ερευνητής. Το λέω αυτό κατά αντιδιαστολή προς μερικούς νεοφώτιστους αρχαιολόγους οι οποίοι μεταφέρουν κατά την κρίση τους το Ανάκτορο από εδώ και από εκεί, όπου τους αρέσει κι ενδεχομένως μεταφέρουν και κατά ποινικό τρόπο ευρήματα από το ένα μέρος στο άλλο. Ο Κάτλιν, ως σοβαρός κι έντιμος επιστήμων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν μπορεί να είναι στα Μενελάϊα το Μυκηναϊκό κέντρο της εποχής του Μενελάου διότι τα ευρήματα σταματούν γύρω στο 1400 π.Χ. ενώ ο ιστορικός Μενέλαος (γιατί πέραν του επικού χαρακτήρα έχει και ιστορικό χαρακτήρα) πρέπει να τοποθετηθεί στην εποχή του Τρωικού Πολέμου, δηλαδή γύρω στο 1230 με 1180 π.Χ.

 Οι ανασκαφές που έγιναν στα άλλα Πελοποννησιακά ανάκτορα, στην Πύλο, στις Μυκήνες κλπ. έφεραν στο φως ανακτορικά κέντρα αυτής της περιόδου. Στη Λακωνία τι γινόταν; Που ήταν το ανάκτορο; Θα επαναλάβω τον αφορισμό ενός διαπρεπούς αμερικανού αρχαιολόγου, του Τζέρεμυ Ράτερ, ο οποίος συνοψίζει τα στοιχεία που συγκροτούν τον ισχυρισμό ότι κάποιος έχει βρει ένα μυκηναϊκό ανακτορικό κέντρο:

• Πρέπει να έχει μια Ακρόπολη,
• που να περιβάλλεται από κυκλώπειο Τείχος,
•  το οποίο να κλείνει μέσα μια Πηγή, ώστε σε περίπτωση πολιορκίας να μπορούν να έχουν νερό κάτω από τα πόδια του εχθρού, δηλαδή υπόγεια πηγή. 
• Να υπάρχει ένα Μέγαρο, δηλαδή η οικία του βασιλιά που είναι συγχρόνως και θρησκευτικό κέντρο. 
• Πίσω από το μέγαρο πρέπει να υπάρχει ένα Διοικητικό Συγκρότημα. Διότι τα ανάκτορα τα μυκηναϊκά δεν είναι επαύλεις. Είναι διοικητικά κέντρα. Αυτό σημαίνει ότι βασιλιάς κατοικεί στο μέγαρο και ασκεί καθήκοντα θρησκευτικά και πολιτικά. Πίσω από αυτόν είναι όλη η ιεραρχία του κράτους, αρχεία, τεχνίτες, στρατιώτες. 
• Όλα αυτά είναι γραμμένα σε Πινακίδες. 
• Το τελευταίο που πρέπει να βρει κανείς είναι ένα Βασιλικό Νεκροταφείο. 

 Όχι μόνον έναν τάφο. Να, γιατί δεν μπορεί το Βαφειό να διεκδικήσει το Ανάκτορο. Γιατί πρόκειται για μεμονωμένο τάφο ενός πρίγκιπα του Βαφειού. Εδώ στην Πελλάνα έχουμε αυτά τα στοιχεία;  
Έχουμε ακρόπολη; - Έχουμε! Έχουμε μια πηγή; - Ναι και μάλιστα διάσημη. Είναι αέναη πηγή και αιωνόβια όπως την χαρακτήρισε ο Παυσανίας, όταν την βρήκε μετα χιλιάδες χρόνια και την ονόμασε Πελλανίδα πηγή. Αγνοούμε πώς λεγόταν στα μυκηναϊκά χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό ότι αυτή η πηγή είναι υπόγεια. Έχουμε βασιλικό νεκροταφείο; - Βεβαίως έχουμε! Ένας από τους τάφους είναι ο μεγαλύτερος στο είδος του σε όλο τον μυκηναϊκό πολιτισμό. Είναι λαξευτός τάφος μέσα στον βράχο. Ένα αριστούργημα κατασκευής. Το μεγαλύτερο μνημείο του μυκηναϊκού μας πολιτισμού.

 Οι Αρχαιολόγοι εθελοτυφλούν. Το χειρότερο, δε, είναι ότι κάνουν τον εξής συλλογισμό: «Είναι δυνατόν να έχουμε εδώ το βασιλικό νεκροταφείο και το ανάκτορο να είναι στο Ξηροκάμπι, για παράδειγμα…» Τα ίδια έκαναν κάποτε στον αρχαιολόγο Μανώλη Ανδρόνικο. Τον βασάνιζαν… Οι Αρχαιολόγοι, το Κ.Α.Σ., εκλήθησαν εδώ στην Πελλάνα, όταν τελείωσα την ανασκαφή μου και ζήτησα, όπως είθισται, να συνεχίσω συνταξιοδοτημένος την ανασκαφή μου δικαιωματικά. Άρχισαν λοιπόν: "Σου δίνουμε την ανασκαφή, αλλά σου βάζουμε στο κεφάλι γύρω στους 30 αρχαιολόγους". Οι περισσότεροι εξ αυτών συκοφάντες τους οποίους έσυρα στα δικαστήρια, εξευτελίστηκαν (Θέμελης, Παναγιωτοπούλου, Θέμος). Τους ρωτώ: «Είναι ανάκτορο στην Πελλάνα;» και αναμένω την απάντηση από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Τι έβγαλαν ως πόρισμα της αυτοψίας: «Η Πελλάνα έχει πολύ σημαντικά Αρχαία». Ρωτώ πάλι: «Τι θα βάλουμε ως πινακίδα στον περιφραγμένο αρχαιολογικό χώρο;» Είναι άραγε αυτή επιστημονική πληρότητα, για να μην πω εντιμότητα… Τελικά κατέληξαν ότι είναι ...Ελληνιστικός οικισμός!

Και βέβαια προέβησαν στο εξής τερατούργημα: Βρήκαμε ένα καταπληκτικό τάφο και το Πάσχα του 2002, Μεγάλη Πέμπτη, έφεραν 250 τόνους νταμαρίσιο χαλίκι και τον κατέχωσαν. Κι ερωτώ σε ποια χώρα του κόσμου θα καταστρεφόταν ένα μνημείο που ο νόμος προστατεύει. Οι γυναίκες της Πελλάνας τους πήγαν στα δικαστήρια, έδωσαν αγώνα… Ο πρόεδρος του Κ.Α.Σ. δεν είχε το θάρρος να αναλάβει την ευθύνη και να τα προστατεύσει…  Προφανώς κατέστρεψαν το μνημείο, έχουν περάσει 10 χρόνια και δεν το ανοίγουν. Παρόλο που υποσχέθηκαν ότι σε λίγους μήνες θα το άνοιγαν.

 Πολύ σύντομα δημοσιεύω τα ευρήματα της ανασκαφής μου σε τρίτομο σύγγραμμα 1500 σελίδων, στο οποίο περιέχεται η απόδειξη και η τεκμηρίωση. Περιμένω να πάρουν θέση. Γιατί σήμερα τους καλούμε να διοργανώσουμε ένα Διεθνές Συνέδριο, αλλά αρνούνται, διότι ξέρουν περί τίνος πρόκειται. Ισχυρίζονται καθηγητές, όπως ο Θέμελης, ότι εδώ, στην Πελλάνα υπήρχε Ελληνιστικός οικισμός οχυρωμένος. Την στιγμή που αυτή η Σπάρτη ήταν ανοχύρωτη. Δυστυχώς αυτοί είναι οι επιστήμονες στην Ελλάδα. ...Λυπάμαι!»